پرونده سقوط هواپیمای تهران-یاسوج
تاریخ ارسال : 1404/05/23
✈️ پرونده سقوط هواپیمای ATR۷۲ تهران - یاسوج
📅 در ۲۹ بهمن ۱۳۹۶
هواپیمای ATR۷۲ شرکت آسمان در مسیر تهران به یاسوج سقوط کرد
تمام ۶۶ سرنشین جان باختند
⚖️ فرایند رسیدگی قضایی
📌 فقط در ۵ جلسه دادگاه
برخلاف دیگر پروندههای هوایی که بعضی ۲۰ سال هم طول کشیده
دادگاه رأی را صادر کرد و ۱۸ متهم (۱۵ حقیقی و ۳ حقوقی) را مجرم شناخت
👨✈️ سهم خلبان متوفی در سانحه، برخلاف روال سابق
فقط ۳۰٪ تقصیر شناخته شد
در حالیکه هیئت کارشناسی قوه قضائیه فقط ۵٪ سهم برای خلبان قائل شده بود
📌 این یعنی دوسوم تقصیر متوجه مدیران صنعت هوانوردی کشور بوده
📍سازمان هواپیمایی کشوری
📍شرکت هواپیمایی آسمان
📍شرکت فرودگاهها و ناوبری هوایی ایران
همگی محکوم شدند
⚖️ ابهامات پرونده
🔻 اتهام برخی افراد اول «قتل شبهعمد» بود
اما ناگهان به «قتل غیرعمد» تغییر کرد و مجازاتها کاهش یافت
🔻 نظریه کارشناسی بدون ابلاغ رسمی به طرفین صادر شد
فرصتی برای اعتراض خانوادهها یا بررسی کارشناسی ثانویه داده نشد
🔻 دادگاه در اقدامی عجیب
قرار منع اشتغال متهمان را لغو کرد
تنها شش روز بعد از این لغو، سانحه هوایی ماهشهر رخ داد
و در همان بازه زمانی، سقوط هواپیمای اوکراینی هم اتفاق افتاد
🌍 رعایت یا نقض مقررات بینالمللی
📘 طبق پیمان شیکاگو (ضمیمه ۱۳)
رسیدگی قضایی به سوانح در کشورهای عضو مجاز و توصیه شده است
📌 اما بررسی فنی سانحه باید توسط نهاد مستقل باشد
در حالی که در ایران، بررسی سوانح توسط سازمان هواپیمایی (نهاد ذینفع) انجام میشود
که نقض استقلال کارشناسی است
نکات قابل توجه :
🔸 سرعت رسیدگی بالا
🔸 محکومیت اشخاص حقوقی برای اولینبار در صنعت هوایی ایران
🔸 پذیرش مسئولیت مقامات دولتی و مدیران اجرایی
🔸 نظارت قوه قضائیه در دوره ریا
❓ آیا این احکام بازدارنده هستند
وقتی بعضی متهمان بازنشستهاند و فقط حکم انفصال چندساله گرفتهاند
و وقتی مجازاتها با جرم انجامشده همخوانی ندارد
آیا امیدی به جلوگیری از سوانح مشابه وجود دارد
📌 *رأی دادگاه کاملاً بر پایه مقررات بینالمللی صادر نشده.*
دادگاه بیشتر با قوانین داخلی ایران جلو رفت.
مثل قانون مجازات اسلامی و آیین دادرسی کیفری.
درسته که ایران عضو پیمان شیکاگو هست،
و طبق ضمیمه ۱۳ باید بررسی سانحه هوایی رو با هدف جلوگیری از تکرار حادثه انجام بده.
ولی تو این پرونده چندتا مشکل وجود داشت:
❌ بررسی فنی سانحه توسط سازمان هواپیمایی کشوری انجام شد
در حالیکه خودش یکی از نهادهای مقصر بود.
و این برخلاف قوانین بینالمللی بود.
❌ نظریه کارشناسی دادگاه به خانوادهها و وکلا اعلام نشد.
و وقتی رأی نهایی اعلام شد، درصد تقصیرها عوض شده بود،
در حالیکه طبق قانون باید فرصت اعتراض داده میشد.
❌ اتهام قتل شبهعمد تو روند دادگاه به قتل غیرعمد تبدیل شد
و این باعث شد مجازاتها سبکتر بشه
📍 نتیجه اینکه رأی دادگاه بیشتر داخلی بود.
و اون چیزهایی که تو مقررات بینالمللی روی شفافیت، استقلال و پیشگیری از تکرار حادثه تأکید شده، بهدرستی اجرا نشد.
