پیروزی مسافر در محکومیت ایرلاین به نصب بنر عذرخواهی

تاریخ ارسال : 1404/05/23

🔺رای تجدید نظر محکومیت یک شرکت هواپیمایی به پرداخت خسارت معنوی ۲۰ میلیون تومانی و نصب بنر عذرخواهی از مسافر در فرودگاه در پی تاخیر بیش از ۵ ساعت.

تجدیدنظرخواه: شرکت هواپیمایی

تجدید نظر خوانده: …

تجدیدنظرخواسته ها:

مطالبه خسارت

مطالبه خسارت دادرسی

گردشکار:

رای دادگاه

پیرامون تجدیدنظر خواهی هواپیمایی ….. با نمایندگی آقای ….. به طرفیت ….. نسبت به دادنامه شماره ۱۴۰۳/۱۰۳۸۵۳۴ مورخ ۱۴۰۳/۴/۳ صادره توسط شعبه چهارم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان یزد که به موجب آن حکم بر محکومیت هواپیمایی ….. به پرداخت مبلغ ۱۰/۰۶۵/۰۰۰ریال بایت معادل ارزش یک بلیط و از بابت خسارت مادی به پرداخت مبلغ ۲۰ میلیون تومان به عنوان خسارت معنوی (۲۰ برابر ارزش ریالی بلیط خواهان فوق‌الذکر) و عذرخواهی رسمی شرکت مذکور از طریق نصب اسلاید در ورودی فرودگاه بین‌المللی شهید صدوقی به مدت یک ماه و پرداخت مبلغ ۱۶/۳۰۵/۳۵۰ریال بابت هزینه دادرسی و مبلغ ده میلیون ریال بابت حق‌الوکاله وکیل دادگستری در مرحله بدوی در حق خواهان صادر گردیده است.

اولاً در خصوص ایرادات شکلی مطروحه توسط نماینده تجدیدنظر خواه مبنی بر اینکه

۱- شرکت مادر تخصصی فرودگاه‌ها و ناوبری هوایی جزء خواندگان نبوده است که در صدر دادنامه و در قسمت گردش کار این خوانده اضافه شده است.

۲- نام لاتین شرکت هواپیمایی ….. ثبت‌شده در اداره ثبت شرکت‌ها ….. می‌باشد و هر دو خوانده یک شرکت واحد مستقل می‌باشند.

۳- خواهان در ستون خواسته صرفاً مطالبه خسارت را نموده و جبران خسارت معنوی درج نگردیده است و دادگاه محترم بدوی خارج از خواسته رأی صادر نموده است.

۴- حکم صادره مبنی بر محکومیت هواپیمایی ….. می‌باشد که زیر نظر وزارت راه و شهرسازی می‌باشد حال در پاسخ به ایرادات فوق به ترتیب:

۱: به استناد ماده ۳۰۹ قانون آئین‌دادرسی مدنی نام خوانده شرکت مادر تخصصی فرودگاه‌ها و ناباروری هوایی از عداد خواندگان حذف و با عنایت به دادخواست بدوی نام خوانده ردیف سوم به فرودگاه بین‌المللی شهید صدوقی یزد اصلاح می‌گردد.

۲: محکومیت دادگاه بدوی ناظر بر خواندگان ردیف اول و دوم به نام‌های هواپیمای …..و با نام لاتین ….. می‌باشد.

۳: هر چند خواهان در قسمت ستون خواسته خسارت معنوی را مطرح نکرده است اما از آنجا که فرم تایپی دادخواست فرمی است که برای نظم دادن به طرح دادخواست تنظیم گردیده است تا هر شخص که قصد تقدیم دادخواست را نمود به شکل مورد دلخواه خود عمل نکند اما هر خواسته‌ای که در دادخواست مطرح شود اعم از اینکه در ستون خواسته باشد یا در شرح دادخواست باشد دادگاه مکلف به رسیدگی می‌باشد (در صورت تکمیل دادخواست و رفع نواقص) لذا از این حیث ایراد شکلی یاد شده مردود اعلام می‌گردد.

۴: به موجب ماده صدرالذکر نام محکوم علیه از هواپیمای کشوری به هواپیمای جمهوری‌اسلامی‌ایران (ایران ایر) اصلاح می‌گردد اما در خصوص ماهیت دعوی نظر به اینکه اولاً پیامکی که به خواهان نخستین ارسال گردیده است پرواز ایشان را با تأخیر یک ساعت و ده دقیقه و در پیامک دوم با تأخیر سه ساعت و چهل دقیقه اعلام نموده در حالی که در نهایت به موجب نظریه کارشناس با تأخیر هفت ساعت و بیست دقیقه انجام گردیده و به نظر می‌رسد نظریه کارشناس نیز در خصوص ساعات تأخیر اشتباه می‌باشد چرا که بر این اساس که ساعت پرواز ۲۲:۵۵ دقیقه بوده و عملاً در ساعت ۷:۲۰ دقیقه انجام شده پس پرواز در واقع با ۸:۲۵ دقیقه تأخیر انجام شده است و با وصف فوق و اینکه تأخیر بیش از پنج ساعت بوده است و تجدید نظرخواه مستنداتی در خصوص ادعای مطروحه در جهت معذور بودن ارائه نداده است محکومیت تجدیدنظرخواه به پرداخت قیمت یک بلیط به مبلغ ۱۰.۰۶۵.۰۰۰ ریال وارد نمی‌باشد.

ثانیا در خصوص خسارت معنوی مندرج در در دادنامه بدوی نظر به اینکه سرگردانی مسافران در فرودگاه قطعاً و بدون هیچ گونه تردیدی موجب تحمیل فشار روحی و روانی و لطمه به حقوق غیر مادی ایشان می‌شود و از طرفی به دلالت ماده ۱۴ قانون آئین‌دادرسی کیفری و مواد ۱، ۲، ۳ و ۱۰ قانون مسئولیت مدنی ماده ۲۶۷ و تبصره ۲ ماده ۵۱۵ قانون آئین‌دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی و اصل جبران خسارت کامل زیان دیده و قاعده لاضرر، پرداخت خسارت معنوی به صورت مادی در نظام حقوق جمهوری‌اسلامی‌ایران پذیرفته شده است و از طرفی مطالبه خسارت معنوی در بسیاری از موضوعات فاقد جنبه فنی بوده و دادگاه می‌تواند این خسارت را بر اساس نظر قضایی خود و با رعایت آسیب روحی وارده به خواهان و لحاظ جنبه تنبیهی از بابت ضمان قهری ارزیابی نماید، فلذا در این قسمت و همچنین محکومیت به عذرخواهی نیز ایراد و اعتراض مؤثری که موجبات نقض دادنامه تجدید نظرخواسته گردد ارائه نگردیده و دادنامه صادره برابر موازین و مقررات قانونی صادر گردیده است به استناد مواد ۳۰۹ و ۳۵۸ از قانون آئین‌دادرسی مدنی و با اصلاح کلمه «مادی» انتهای سطر ۱۵ به کلمه «معنوی» و با رد تجدید نظرخواهی دادنامه صادره را با اصلاحات به عمل آمده تأیید می‌نماید این رأی قطعی است.

بدیهی است پرداخت مابه‌التفاوت هزینه دادرسی به مبلغ ۱۷۲.۴۰۰ریال قبل از صدور اجرائیه بر عهده خواهان بدوی می‌باشد.

محمد مهدی مدرس زاده

امیر علی سلامی

رأی تجدیدنظر در خصوص مسئولیت مدنی شرکت هواپیمایی به دلیل تأخیر در پرواز و جبران خسارت معنوی

رأی تجدیدنظر صادره از شعبه دادگاه استان یزد، در خصوص محکومیت یک شرکت هواپیمایی به جبران خسارت مادی و معنوی ناشی از تأخیر در پرواز، از جهات حقوقی حائز اهمیت بسیار است. در این پرونده، دادگاه تجدیدنظر ضمن بررسی ایرادات شکلی و ماهوی مطرح‌شده توسط شرکت هواپیمایی، رأی بدوی را با اصلاحاتی تأیید نمود.

۱. مبنای قانونی :

دادگاه تجدیدنظر با استناد به قوانین زیر، مبنای مسئولیت شرکت هواپیمایی را به درستی تبیین کرده است:

 ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری: پذیرش جبران خسارت معنوی به شکل مادی؛

  مواد ۱، ۲، ۳ و ۱۰ قانون مسئولیت مدنی: الزام به جبران کامل خسارات وارده اعم از مادی و معنوی؛

  ماده ۲۶۷ قانون مدنی و تبصره ۲ ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی: امکان مطالبه خسارت در چارچوب قواعد ضمان قهری؛

  قاعده فقهی لاضرر و اصل جبران کامل زیان: مبنای فقهی الزام به جبران ضرر حتی در صورت فقدان قرارداد.

۲. بررسی ماهیت دعوا:

پرواز موضوع پرونده، با بیش از ۸ ساعت و ۲۵ دقیقه تأخیر انجام شده بود، حال آنکه شرکت هواپیمایی صرفاً در پیامک‌های ارسالی به مسافر، تأخیر یک تا سه ساعت را اعلام کرده بود. دادگاه این تفاوت فاحش را به منزله بی‌صداقتی و قصور در اطلاع‌رسانی صحیح دانسته و با لحاظ آن، علاوه بر خسارت بلیط، رأی به پرداخت ۲۰ میلیون تومان خسارت معنوی صادر کرده است.

همچنین دادگاه در اقدامی بی‌سابقه، شرکت هواپیمایی را به نصب بنر عذرخواهی رسمی در ورودی فرودگاه شهید صدوقی یزد به مدت یک ماه محکوم کرده است.

۳. پذیرش خسارت معنوی توسط دادگاه:

یکی از نقاط قوت این رأی، پذیرش صریح و مستدل مسئولیت شرکت بابت خسارت معنوی وارده به مسافر است. هرچند خواهان در ستون خواسته صراحتاً عبارت “خسارت معنوی” را ذکر نکرده بود، دادگاه با استناد به تفسیر موسع از خواسته مندرج در متن دادخواست، این ایراد شکلی را مردود دانست.

۴. تصمیم نوآورانه رأی در الزام به عذرخواهی عمومی:

دادگاه، با هدف جبران معنوی مسافر و نیز بازدارندگی، شرکت هواپیمایی را مکلف به عذرخواهی عمومی کرده است. این حکم در زمره آراء تنبیهی (Punitive Damages) قرار می‌گیرد که سابقه چندانی در رویه قضایی ایران ندارد، اما از منظر حمایت از حقوق مصرف‌کننده، اقدامی مترقی و شجاعانه و بی بدیل محسوب می‌شود.

۵. ایرادات و چالش‌ها:

با وجود استحکام حقوقی رأی، چند نکته قابل تأمل است:

  مبنای محاسبه عددی خسارت معنوی (۲۰ برابر قیمت بلیط) صراحت قانونی ندارد و ممکن است در زمان اجرا مورد چالش قرار گیرد.

  الزام به عذرخواهی در فضای فرودگاه، بدون اشاره به هماهنگی با مراجع فرودگاهی، از نظر اجرایی ممکن است نیاز به تفسیر یا دستور تکمیلی داشته باشد.                            

🔺

این رأی، گامی مؤثر در جهت توسعه مفهوم “مسئولیت مدنی شرکت‌های حمل‌ونقل هوایی” در نظام حقوقی ایران است. با تأکید بر حق کرامت و آرامش روانی مسافر و پذیرش پرداخت خسارت معنوی، زمینه‌ای برای تحول رویه قضایی و استانداردسازی حقوق مسافران فراهم شده است.