رای دیوان در خصوص املاک واقع در طرح ها
تاریخ ارسال : 1404/05/09
اصلاح رأی دیوان؛ انسجام رویه یا بلاتکلیفی مالک؟
دیوان عدالت اداری در مسیر رسیدگی به دعاوی مربوط به املاک در طرحهای عمومی، در ابتدا برداشتی موسع از قانون داشت، اما با گذشت زمان، این برداشت را اصلاح کرد.
🧾 رأی شماره ۹۳ – تاریخ ۱۳۸۰/۳/۲۷ – هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
در این رأی، دیوان اعلام کرده بود:
«صرفِ قرار گرفتن ملک در طرح مصوب شهری، حتی بدون تصرف یا تملک، برای استحقاق مطالبه بها یا معوض کافیست.»
📌 این رأی به نفع مالک بود؛ چون بدون نیاز به تصرف، حق مطالبه را به رسمیت میشناخت. اما این رویکرد، در عمل، مسیرهای پرهزینهای برای دولت و شهرداریها ایجاد کرد.
🧾 رأی شماره ۱۸۳ – تاریخ ۱۳۹۱/۴/۱۲ – هیأت عمومی دیوان عدالت اداری (وحدت رویه، ناسخ رأی ۹۳)
در این رأی، با استناد به ماده واحده قانون تعیین وضعیت املاک (۱۳۶۷)، اعلام شد:
«مطالبه بها یا عوض، منوط به احراز تملک یا تصرف ملک توسط شهرداری و ارائه سند رسمی یا اثبات مالکیت توسط مالک است.»
🧷 نتیجه:
رأی ۱۸۳ اگرچه رویه قضایی را منسجم کرد، اما در عمل، وزنهی عدالت را از دوش مالک برداشت و به نفع دستگاه اجرایی سنگین کرد.
