شرایط و آثارحقوقی سند معارض ثبتی

تاریخ ارسال : 1404/03/07

تعریف اسناد معارض ثبتی:

اسناد معارض ثبتی به اسنادی گفته می‌شود که تعلق یک ملک یا حق عینی واحد را به دو یا چند شخص مختلف نشان می‌دهند، به طوری که جمع بین آن‌ها از نظر قانونی ممکن نباشد.

تعریف قانونی:

ماده اول لایحه راجع به اشتباهات ثبتی و اسناد مالکیت معارض مصوب 1333: اشتباهات قلمی که در موقع ثبت یا ثبت انتقالات بعدی در دفتر املاک رخ داده و یا اشتباهاتی که قبل از ثبت ملک در جریان عملیات ‌مقدماتی ثبت پیش آمده وموقع ثبت ملک در دفتر املاک مورد توجه قرار نگرفته و بعداً اداره ثبت به آن متوجه گردد در هیأت نظارت مذکور در ماده 6 ‌قانون ثبت مطرح می‌شود و در صورتی که پس ازرسیدگی وقوع اشتباه محرز و مسلم تشخیص گردد و اصلاح اشتباه موجب خلل به حق دیگری نباشد ‌هیأت نظارت دستور رفع اشتباه و اصلاح آن را در ستون ملاحظات ثبت ملک در دفتر
املاک و سند مالکیت صادر می‌نماید و در صورتی که اصلاح ‌مزبور خللی به حق دیگری برساند به شخص ذینفع اخطار می‌کند که می‌ تواند به دادگاه مراجعه نماید و اداره ثبت دستور رفع اشتباه یا اصلاح آن را پس‌از تعیین تکلیف نهایی در دادگاه صادر خواهد نمود.

شرایط تعارض ثبتی:

برای اینکه اسناد معارض محسوب شوند، باید شرایط زیر برقرار باشد:

1. وجود دو یا چند سند رسمی مالکیت (سند عادی مشمول این موضوع نیست)
2. اسناد، نافی یکدیگر باشند (مثلاً یکی ملک را متعلق به  الف و دیگری همان ملک را متعلق به  ب  بداند)
3. موضوع واحد (ملک واحد با مشخصات ثبتی یکسان)
4. عدم امکان جمع بین اسناد (یعنی هر دو به طور هم‌زمان نمی‌توانند صحیح باشند)

موارد شایع ایجاد اسناد معارض:

1. اشتباه در تحدید حدود یا ثبت ملک.
2. صدور سند برای ملک وقفی یا دولتی بدون بررسی دقیق سوابق.
3. ثبت مجدد ملک به نام دیگری بدون توجه به سابقه ثبتی.
4. انتقال ملک به چند نفر در زمان‌های مختلف بدون استعلام ثبتی صحیح.

مرجع رسیدگی به اسناد معارض:

1. مرجع تشخیص تعارض، هیات نظارت سازمان ثبت اسناد و املاک می باشد.
2. مرجع حل اختلاف، دادگاه عمومی حقوقی محل است.

آثار حقوقی اسناد معارض:

1. تا زمانی که حکم قطعی دادگاه صادر نشده است، هیچ یک از اسناد معارض، سند قطعی مالکیت محسوب نمی‌شود.
2. سندی که از سوی هیات نظارت معارض تشخیص داده می‌شود، تا صدور حکم نهایی، قابلیت هیچ معامله ای را  نخواهد داشت.