چک در چه صورتی کیفری نیست؟
تاریخ ارسال : 1404/03/18
.
در چه شرایطی چک قابل تعقیب کیفری نیست؟
کلمات کلیدی اصلی:
وکیل چک، وکیل کیفری، چک غیرکیفری، پیگیری حقوقی چک، مشاوره حقوقی چک
کلمات کلیدی طولانی (Long-tail):
شرایط غیرکیفری شدن چک در ایران، آیا چک تضمینی قابل شکایت کیفری است؟، چک بدون تاریخ چه حکمی دارد؟
LSI Keywords:
دعوای حقوقی چک، اجرای ثبت چک، چک سفید امضا، وکیل چک برگشتی، وکیل وصول مطالبات
چک در چه صورتی غیرکیفری میشود؟
یکی از سوالات پرتکرار مراجعان به دفاتر وکالت این است که:
«آیا میتوانم بابت چک دریافتی شکایت کیفری کنم؟»
پاسخ این سوال در ماده ۱۳ قانون صدور چک بهروشنی آمده است. در ادامه مواردی را بررسی میکنیم که طبق این ماده، چک جنبه کیفری خود را از دست میدهد:
۱. چک سفید امضا باشد
اگر صادرکننده، چک را بدون درج مبلغ و تاریخ به شما تحویل داده و بعداً مشخص شود این چک سفید امضا بوده است، دیگر امکان تعقیب کیفری وجود ندارد.
📌 مثال واقعی: در پروندهای در دادگاه تهران، خریدار یک خودرو بعداً ادعا کرد چک دادهشده صرفاً سفید امضا بوده است؛ دادگاه با بررسی اسناد و اظهارات شهود، این ادعا را پذیرفت و تعقیب کیفری متوقف شد.
۲. در متن چک شرطی قید شده باشد
اگر مثلاً در چک نوشته شده باشد: «این چک بابت تحویل کامل کالا در انبار است» و تحویل کالا صورت نگرفته، در این صورت چک مشروط محسوب شده و پیگیری آن تنها از طریق حقوقی ممکن است.
۳. چک بابت تضمین تعهد باشد
زمانی که در متن چک ذکر شود که این سند برای تضمین اجرای یک قرارداد یا تعهد صادر شده است (مثل تضمین اجرای تعهدات قرارداد اجاره یا پیمانکاری)، آن چک نیز غیرکیفری محسوب میشود.
📝 طبق رأی وحدت رویه شماره ۶۰۲ دیوان عالی کشور: چکی که برای تضمین قرارداد صادر شده، قابلیت طرح شکایت کیفری ندارد.
۴. تاریخ واقعی صدور با تاریخ مندرج متفاوت باشد
اگر دارنده چک، تاریخ واقعی صدور چک را دستکاری کرده باشد یا چک بدون تاریخ تحویل گرفته و بعداً تاریخگذاری کرده باشد، در این صورت اساساً عنصر سوءنیت در جرم صدور چک بیمحل منتفی میشود.
نکته مهم: حذف وصف کیفری، به معنی بیارزشی چک نیست
حذف جنبه کیفری چک، به معنای از بین رفتن حقوق دارنده آن نیست. شما همچنان میتوانید از طرق زیر اقدام کنید:
✅ طرح دعوای حقوقی وصول وجه چک در دادگاه
-
با هزینه دادرسی و زمانبر اما مطمئن
-
قابلیت توقیف اموال صادرکننده با رأی قطعی
✅ اقدام از طریق اجرای ثبت اسناد رسمی
-
سریعتر از دادگاه
-
بدون نیاز به طرح دعوی
-
مناسب برای چکهای رسمی با کد رهگیری
سوالات پرتکرار کاربران (FAQ)
آیا چک تضمینی قابل برگشت و شکایت است؟
چک تضمینی قابل برگشت هست اما قابل شکایت کیفری نیست. تنها از طریق دعوی حقوقی میتوان آن را پیگیری کرد.
اگر چک سفید امضا باشد اما تاریخ و مبلغ بعداً پر شود، باز هم کیفری نیست؟
بله. طبق قانون، سفید امضا بودن چک بهتنهایی دلیل بر نفی سوءنیت کیفری است، حتی اگر مبلغ و تاریخ بعدها نوشته شود.
آیا میتوان قبل از برگشت زدن، علیه صادرکننده شکایت کرد؟
خیر. برگشت چک از سوی بانک شرط اولیه برای شکایت (چه کیفری و چه حقوقی) است.
نتیجهگیری: برای پیگیری چک، ابتدا وضعیت کیفری یا حقوقی آن را مشخص کنید
با توجه به موارد فوق، در صورتی که چک شما در یکی از دستههای یادشده قرار بگیرد، مسیر کیفری برای مطالبه آن بسته خواهد بود. اما همچنان میتوانید با کمک وکیل چک متخصص، از مسیر حقوقی یا اجرای ثبت اقدام کرده و وجه خود را مطالبه کنید.
