چگونه قراردادی را با هوش مصنوعی تنظیم نماییم؟

تاریخ ارسال : 1404/09/23

تنظیم قرارداد با کمک هوش مصنوعی اگر درست و حرفه‌ای انجام شود، هم زمان را کم می‌کند و هم خطاهای رایج را کاهش می‌دهد. در ادامه یک راهنمای گام‌به‌گام و کاربردی ارائه می‌کنم که مخصوص فضای حقوقی و حرفه‌ای (مثل مؤسسات حقوقی) هم هست.

۱️⃣ مشخص کردن هدف قرارداد (قبل از مراجعه به هوش مصنوعی)

قبل از هر چیز، باید دقیق بدانید چه می‌خواهید. هوش مصنوعی بدون ورودی درست، خروجی دقیق نمی‌دهد.

به این سؤالات پاسخ دهید:

• نوع قرارداد چیست؟ (همکاری، پیمانکاری، مشاوره، استخدام، مشارکت و …)
• طرفین قرارداد چه کسانی هستند؟
• مدت قرارداد؟
• تعهدات هر طرف؟
• مسائل مالی؟
• آیا بندهای خاص می‌خواهید؟ (آموزشی، محرمانگی، عدم رقابت، پاداش، فسخ و…)

✳️ نکته حرفه‌ای: هرچه ورودی شما دقیق‌تر باشد، قرارداد نهایی استانداردتر خواهد بود.

۲️⃣ ارائه پرامپت دقیق به هوش مصنوعی

به‌جای گفتن «یک قرارداد بنویس»، باید درخواست ساختارمند بدهید.

مثال پرامپت صحیح:

«یک قرارداد همکاری حقوقی رسمی بین مؤسسه حقوقی و وکیل همکار تنظیم کن که شامل مدت، تعهدات، حق‌الزحمه، محرمانگی، فسخ و بند امتیازات آموزشی به‌عنوان پاداش عملکرد باشد. لحن رسمی حقوقی و قابل استناد داشته باشد.»

🔹 می‌توانید حتی بگویید:

• مطابق حقوق ایران باشد
• مناسب ارائه به وکلا باشد
• رسمی / نیمه‌رسمی / ساده باشد

۳️⃣ دریافت پیش‌نویس (Draft) و نه نسخه نهایی

هوش مصنوعی را به‌عنوان دستیار تنظیم قرارداد ببینید، نه جایگزین وکیل.

آنچه دریافت می‌کنید:

• پیش‌نویس استاندارد
• ساختار حقوقی مناسب
• بندهای مهم که ممکن است فراموش شده باشند

آنچه هنوز لازم است:

• بررسی حقوقی نهایی
• تطبیق با قانون و آیین‌نامه‌ها
• شخصی‌سازی با توجه به پرونده واقعی

۴️⃣ ویرایش حرفه‌ای متن توسط انسان (مرحله حیاتی)

بعد از دریافت متن:

• بندهای مبهم را شفاف کنید
• اعداد، تاریخ‌ها و درصدها را دقیق وارد کنید
• تعارض‌های احتمالی را اصلاح کنید
• بندهای اضافی یا غیرضروری را حذف کنید

✳️ توصیه مهم: هرگز قرارداد تولیدشده توسط AI را بدون بازبینی امضا نکنید.

۵️⃣ استفاده از هوش مصنوعی برای بهبود قرارداد

هوش مصنوعی فقط برای «نوشتن» نیست؛ برای بهینه‌سازی هم عالی است.

می‌توانید بپرسید:

• «این بند را شفاف‌تر کن»
• «ریسک حقوقی این قرارداد چیست؟»
• «این قرارداد به نفع کدام طرف است؟»
• «بند فسخ را قوی‌تر کن»
• «این قرارداد را کوتاه‌تر ولی دقیق‌تر کن»

۶️⃣ تطبیق قرارداد با قوانین و عرف

به هوش مصنوعی یادآوری کنید:

• قرارداد مطابق حقوق ایران باشد
• مغایر با قوانین آمره نباشد
• عرف صنفی (مثلاً عرف وکالت) رعایت شود

اما باز هم تشخیص نهایی با وکیل یا مشاور حقوقی است.

۷️⃣ بهترین کاربرد هوش مصنوعی در قراردادها

هوش مصنوعی در این موارد عالی است:

✅ پیش‌نویس سریع

✅ ایده‌پردازی بندهای جدید

✅ استانداردسازی ساختار

✅ ساده‌سازی متون پیچیده

✅ مقایسه چند نسخه قرارداد

و در این موارد ضعیف‌تر است:

❌ تشخیص ریسک‌های خاص پرونده

❌ تفسیر قضایی احتمالی

❌ جایگزینی قضاوت حقوقی انسان

جمع‌بندی کوتاه: فرمول طلایی تنظیم قرارداد با هوش مصنوعی:

اطلاعات دقیق + پرامپت حرفه‌ای + ویرایش انسانی = قرارداد قابل اعتماد

محمدحسین دری (قاضی سابق دادگستری )