رجوع از هبه

تاریخ ارسال : 1404/05/25

 عقد هبه در ماده ۷۹۵ قانون مدنی، بدین صورت، تعریف شده است: « هبه، عقدی است که به موجب آن، یک نفر، مالی را مجانا به کس دیگری، تملیک می کند. تملیک کننده، واهب، طرف دیگر را متهب، مالی را که مورد هبه است، عین موهوبه می گویند.» بنابراین، همانطور که ملاحظه می شود، عقد هبه که در واقع، همان هدیه دادن در عرف بوده، به معنای آن است که یک نفر، مال خود را به طور مجانی، به شخص دیگری داده و به مالکیت وی در بیاورد.

رجوع از هبه به معنای استفاده از حق قانونی واهب برای بازپس‌گیری مال بخشیده‌شده از متهب است. به عبارت دیگر، واهب می‌تواند تحت شرایط مشخصی که در قانون پیش‌بینی شده است، از تصمیم اولیه خود مبنی بر بخشش منصرف شده و مال را پس بگیرد. این حق از ویژگی‌های منحصر به فرد عقد هبه در حقوق ایران است که آن را به عقدی جایز تبدیل می‌کند. ماده ۸۰۳ قانون مدنی نیز به تفصیل به شرایط رجوع از هبه می‌پردازد.

موارد عدم امکان رجوع از هبه:

• از بین رفتن عین موهوبه:

  اگر مالی که هبه شده از بین برود (مثلاً آتش بگیرد، تلف شود و غیره)، دیگر امکان بازپس‌گیری آن وجود ندارد.

• نسبت فامیلی نزدیک با واهب:

  اگر هبه بین پدر، مادر، فرزندان واهب و خود واهب انجام شده باشد، امکان رجوع وجود ندارد

• هبه معوض و پرداخت عوض:

  اگر هبه به شرط عوض انجام شده باشد و عوض نیز به واهب پرداخت شده باشد، امکان رجوع وجود ندارد 

• تغییر در عین موهوبه:

  اگر مال هبه شده تغییر ماهیت داده باشد (مثلاً پارچه تبدیل به لباس شده باشد)، امکان رجوع وجود ندارد

• خارج شدن مال موهوبه از مالکیت متهب:

  اگر مال هبه شده از مالکیت متهب خارج شود (مثلاً فروخته شود یا به هر نحوی از بین برود)، امکان رجوع منتفی است

• فوت یکی از طرفین:

  در صورت فوت واهب یا متهب، حق رجوع از بین می‌رود  

   

• هبه به قصد صدقه:

  اگر هبه به قصد صدقه و کمک به نیازمندان انجام شده باشد، امکان رجوع وجود ندارد.

• بخشش طلب:

  اگر طلبکار طلب خود را به بدهکار ببخشد (حتی در قالب بذل)، این بخشش غیرقابل رجوع است طبق نظر حقوقدانان.