شرب خمر و راهکار دفاع از اتهام
تاریخ ارسال : 1403/10/20
مقدمه
شرب خمر (مصرف مشروبات الکلی) در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، به دلیل مغایرت با شرع اسلام، جرمانگاری شده است. این عمل نه تنها بر اساس مقررات فقهی، بلکه به موجب قوانین مصوب کشور، جرم بوده و مجازات مشخصی برای آن در نظر گرفته شده است. در این مقاله، به بررسی مستندات قانونی شرب خمر، مجازات تعیینشده، راههای اثبات جرم و دفاعیات متهم پرداخته میشود.
الف) مستندات قانونی شرب خمر
بر اساس ماده ۲۶۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، شرب خمر از جمله جرایم حدی محسوب میشود. این ماده بیان میکند:
"مصرف مسکر، خواه به میزان مستکننده باشد یا نه، چه خالص باشد یا مخلوط به گونهای که آن را از مسکر بودن خارج نکند، حرام است و مرتکب به مجازات حدی محکوم میشود"
بنابراین، هرگونه مصرف مشروبات الکلی جرم است، حتی اگر مقدار مصرف شده تأثیری در مستی نداشته باشد.
مجازات شرب خمر
ماده ۲۶۵ قانون مجازات اسلامی، مجازات شرب خمر را ۸۰ ضربه شلاق حدی تعیین کرده است. این مجازات برای تمامی افراد مسلمانان که در قلمرو جمهوری اسلامی ایران مرتکب این جرم شوند، اعمال میشود. با این حال، برای غیرمسلمانان، در صورتی مصرف علنی مسکر داشته باشند مجازات حدی اعمال میشود و اگر در حال مستی در معابر یا اماکن حاضر شود و تظاهر به مستی نمایند به مجازات تظاهر به عمل حرام محکوم می شود.
راههای اثبات جرم شرب خمر
بر اساس قانون مجازات اسلامی و در رویه قضایی، جرم شرب خمر به یکی از طرق زیر قابل اثبات است:
- اقرار متهم: مطابق بند ب ماده ۱۷۲ در صورتی که فرد بهطور صریح و حداقل دو بار به مصرف مشروبات الکلی اقرار کند و این اقرار نیز باید نزد قاضی دادگاه باشد و اقرار در دادسرا نزد دادیار یا بازپرس اعتبار ندارد. پس اگر در دادسرا اقرار کردید می توانید در دادگاه انکار نموده و قاضی نمی تواند اقرار را دلیلی بر محکومیت شما قرار دهد.
- شهادت شهود: مطابق ماده ۱۹۹ شهادت دو مرد عادل که مصرف مشروبات را مشاهده کرده باشند لازم است.
- علم قاضی: در صورت وجود قرائن و اماراتی که علم قاضی را به مصرف مشروبات الکلی متهم قانع کند (مانند نتیجه آزمایش الکل یا بوی مشروبات).
دفاعیات مناسب در پروندههای شرب خمر
- انکار پس از اقرار: اصولاً انکار بعد از اقرار مسموع نمی باشد ولی در خصوص جرایم حدی مانند شرب خمر مستند به ماده ۲۱۸ قانون مجازات اسلامی، اگر متهم پس از اقرار، ادعا کند که اقرار با تهدید و ارعاب یا شکنجه اخذ شده است و ارتکاب جرم را انکار کند، این ادعا بدون نیاز به شاهد پذیرفته می شود و از اعداد دلایل خارج می شود.
- عدم علم به مسکر بودن: مطابق با ماده ۲۱۸ قانون مجازات اسلامی اگر متهم ادعا کند که از مسکر بودن نوشیدنی آگاه نبوده یا قصد نوشیدن مشروبات الکلی نداشته ادعای وی مورد قبول واقع می شود و از مجازات حد معاف می شود.
- علم قاضی و قاعده دراء: در بسیاری از موارد علم قاضی ناشی از تست الکل سنج تنفسی و نتیجه آزمایش الکل در پزشکی قانونی دلیلی بر علم قاضی برای صدور حکم محکومیت متهمین شرب خمر می باشد که این موضوع نیازمند ورود تخصصی یک وکیل حرفهای در پروندههای شرب خمر است که در ادامه به دفاعیات مؤثر پرداختهایم:
قانون گذار علم قاضی را بصورت عام جزو ادله ی اثبات کلیه جرایم قرار داده است و قضات محترم دادگاه بر مبنای آن و با استناد به گزارش الکل سنج حکم به محکومیت صادر می نمایند ولی باید توجه داشت که شرایط اثبات جرایم حدی که برگرفته از متن قرآن کریم می باشد، علم قاضی را جزو ادله ی اثبات شرب خمر قرار نداده است و حتی در صورتی که قاضی این ادله را مثبت ارتکاب جرم بداند با استفاده از قاعده دراء ( تدراء الحدود بالشبهات) می توان این ادله را زیر سوال برد.
مستند به ماده ۱۲۰ قانون مجازات اسلامی این قاعده به این معناست که هرگاه وقوع جرم یا برخی شرایط آن و یا هریک از شرایط مسئولیت کیفری مورد شبهه و تردید قرار گیرد و دلیلی بر نفی آن یافت نشود، جرم ثابت نمی شود و بر مبنای ماده ۱۲۱ در جرایم مورد حد به صرف وجود شبهه یا تردید بدون نیاز به تحصیل دلیل جرم ثابت نخواهد شد و این بدان معناست که نظر به اینکه احتمال خطای حتی یک درصدی در تست الکل وجود دارد، مستند به قاعده دراء، این تست نباید منشاء علم قاضی قرار بگیرد چراکه حتی با درصد کم شبهه دار می باشد و چنانچه شاهدی نباشد و اقراری صورت نگرفته باشد ، در خصوص اتهام شرب خمر باید حکم بر برائت صادر گردد.
نتیجهگیری
شرب خمر در نظام کیفری ایران، بهعنوان یکی از جرایم حدی، مجازات سنگینی به همراه دارد. با این حال، راههای اثبات آن و دفاعیات مناسب میتواند تأثیر بسزایی در سرنوشت پرونده داشته باشد. ازاینرو، مشاوره حقوقی دقیق و استفاده از دفاعیات قانونی میتواند در کاهش یا حتی رفع مجازات مؤثر باشد. وکیل متخصص در شرب خمر با بهرهگیری از این ظرفیتهای قانونی، بهترین دفاع ممکن را برای موکلین خود ارائه می دهند.
