معامله به قصد فرار از دین

تاریخ ارسال : 1404/11/28

معامله به قصد فرار از دین چیست؟

معامله به قصد فرار از دین یعنی معامله ای که بدهکار (مدیون ) برای جلوگیری از توقیف اموالش توسط طلبکاران انجام می دهد تا اموال از مالکیت بدهکار خارج شود و طلبکاران نتوانند طلب خود را از آن اموال وصول کنند.

در واقع اگر بدهکار اموال خود را به هر نحوی به دیگری انتقال دهد و مابقی اموال او برای پرداخت بدهی های او کافی نباشد ، معامله به قصد فرار از دین رخ داده است .

انتقال مال می تواند از طریق قرارداد بیع ، قرارداد صلح ، قرارداد هبه و هرگونه عقدی که مال را منتقل می کند ، اتفاق بیفتد و  شرط مهم وقوع معامله به انگیزه فرار از دین ، این است که بدهکار اموال دیگری برای پرداخت بدهی نداشته باشد و بنابراین اگر مدیون اموال دیگری داشته باشد و حتی فروش آن اموال دشوار باشد ، معاملات قبلی او را مشمول عنوان معامله با انگیزه فرار از دین نمی کند

شرایط تحقق معامله به قصد فرار از دین

پیش از این با تعریف دقیق معاملاتی که با قصد فرار از پرداخت دین انجام میشود آشنا شدیم. اما باید برای تشخیص اینکه یک معامله با این قصد انجام شده است شرایطی وجود داشته باشد. این شرایط به شرح زیر است:

مالی بودن موضوع معامله

لازم است بدانید تنها زمانی مسئله معامله به قصد فرار از دین مطرح میگردد که موضوع قرارداد شخص بدهکار مالی باشد. در صورتی که موضوع غیرمالی باشد چنین رخدادی غیرقابل تصور بوده و از این عنوان خارج است.

کاهش دارایی بدهکار

پس از اینکه مالی بودن معامله بدهکار مورد بررسی قرار گرفت، لازم است که این معامله حتما سبب کاهش اموال و دارایی بدهکار شود. زیرا این قبیل معاملات به جهت اینکه سبب کاهش دارای بدهکار و ضرر طلبکاران میشود حائز اهمیت است و اگر باعث افزایش دارای فرد باشد، معامله به قصد فرار از دین محقق نخواهد شد.

مسلم و حال بودن بدهکاری فرد

نمیتوان معامله شخصی را برای بدهکاری که هنوز موعد آن نرسیده است به قصد فرار از دین دانست. بنابراین یکی از مهمترین شرایط تحقق معامله به قصد فرار از دین قطعی و حال بودن دین میباشد.

احراز قصد فرار از پرداخت دین

قصد فرار از پرداخت دیون مسئله ای مهم است که باید از سوی طلبکار احراز و اثبات گردد و در غیر این صورت معامله با این قصد نخواهد بود و صحیح میباشد.

برای مثال ممکن است بدهکار معامله ای را با هدف افزایش دارایی های خود انجام دهد و حتی اگر در این زمینه شکست خورده باشد و سبب کاسته شدن دارای وی شود، باز هم معامله به قصد فرار محقق نخواهد شد.

تفاوت معامله به قصد فرار از دین با معامله صوری

ممکن است عنوان معامله صوری را شنیده باشید و برخی به غلط آن را به شکل معامله سوری می نویسند. سوالاتی که از یک وکیل متخصص در دپارتمان های تخصصی موسسه حقوقی اترس  پرسیده می شود ، در مورد همین معاملات صوری است.

معامله به قصد فرار از دین می تواند صوری باشد یا غیرصوری؛ منظور از صوری بودن معامله یعنی اینکه انتقال دهنده ، قصد واقعی برای انتقال نداشته و فقط میخواهد با ظاهرسازی یک  انتقال مال ، نام یکی از نزدیکانش به عنوان مالک ثبت شود و کاری کند که طلبکار به طلبش نرسد.

در معامله صوری معمولا مبلغی به عنوان ثمن قراردادی ، واقعا رد و بدل نمیشود و در دعاوی حقوقی مربوط به ابطال سند و ابطال معامله ، یکی از موارد مهمی که مورد توجه وکلای متخصص و دادگاه ها قرار می گیرد همین موضوع است.

در این شرایط به این معامله ، قرارداد صوری و یا معامله صوری می گویند . این قرارداد به استناد مواد ۱۹۰، ۱۹۵ و ۲۱۸ قانون مدنی باطل است  هرچند که انگیزه انتقال دهنده آن ، فرار از دین بوده باشد و یا نباشد و هر شخصی که ذینفع باشد ، می تواند ابطال آن معامله را از دادگاه بخواهد چرا که هیچگاه قصدی برای معامله وجود نداشته است.

اما اگر معامله به قصد فرار از دین باشد اما صوری نباشد و واقعی باشد در چنین حالتی ، معامله صحیح است (باطل نیست) اما در صورتیکه انتقال گیرنده، نسبت به قصد فروشنده برای فرار از دین مطلع باشد ، معامله ، در مقابل طلبکاران اصطلاحا قابل استناد نیست (بطلان نسبی) .

یعنی طلبکار می تواند ابطال معامله را از دادگاه بخواهد و اگر مال موجود باشد ، اصل (عین) آن را از انتقال گیرنده و اگر موجود نباشد ، معادل آن را از اموال انتقال گیرنده بردارد.