شرایط پذیرش دعوی اعتراض ثالث پس از صدور حکم

تاریخ ارسال : 1404/03/19

آیا ورثه با وجود حکم اعسار متوفی از پرداخت بدهی معاف هستند؟ پاسخ حقوقی روشن

یکی از سؤالات مهم ورثه متوفی آن است که آیا اگر متوفی در زمان حیات خود حکم اعسار از پرداخت محکوم‌به دریافت کرده باشد، باز هم ورثه موظف به پرداخت دیون او هستند؟ پاسخ به این سؤال، کلید بسیاری از اختلافات مالی بعد از فوت اشخاص است.

وضعیت ورثه در برابر بدهی‌های متوفی

بر اساس قوانین جاری ایران، به‌ویژه ماده ۲۱۹ قانون مدنی و همچنین مقررات مربوط به ارث و دیون، ورثه در قبال دیون متوفی مسئولیت دارند، اما این مسئولیت محدود به ترکه (دارایی به‌جامانده از متوفی) است. به بیان ساده‌تر:

✅ اگر متوفی بدهکار بوده باشد، ابتدا باید بدهی‌ها از محل اموالش پرداخت شود.
❌ اگر اموالی باقی نمانده، هیچ اجباری به پرداخت شخصی از جیب ورثه وجود ندارد.

تأثیر حکم اعسار متوفی بر ورثه

نکته حقوقی مهم: حکم اعسار فقط مربوط به شخص صادرشده است و اثر آن بعد از فوت از بین می‌رود.

این یعنی اگر متوفی در زمان حیاتش به دلیل ناتوانی مالی از پرداخت محکوم‌به معاف شده بود (مثلاً تقسیط شده یا اجرای حکم به حالت تعلیق درآمده بود)، با فوت او:

• اعسار او به ورثه منتقل نمی‌شود

• طلبکار می‌تواند بار دیگر کل مبلغ بدهی را مطالبه کند

• ورثه باید بدهی را از محل ترکه تسویه کنند، حتی اگر تقسیط شده بوده باشد

مثال واقعی:

فرض کنید شخصی بابت مهریه محکوم به پرداخت ۵۰۰ میلیون تومان شده، اما در زمان حیات حکم اعسار گرفته و ماهی ۵ میلیون پرداخت می‌کرد. پس از فوت او، ورثه نمی‌توانند به اجرای احکام بگویند «پدر ما معسر بود» و قسطی پرداخت کنیم. طلبکار می‌تواند کل بدهی را از محل اموال به‌جامانده مطالبه نماید.

نظر قانون و رویه قضایی

🔹 مطابق رأی وحدت رویه شماره ۷۲۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور:

"حکم اعسار، صرفاً وضعیت مالی معسر را در زمان حیات او بررسی کرده و نسبت به ورثه پس از فوت، اثری ندارد."

📌 جمع‌بندی حقوقی:
ورثه نمی‌توانند به استناد حکم اعسار متوفی از پرداخت دیون او (از محل ترکه) خودداری کنند. حکم اعسار نه معافیت دائمی است و نه قابل‌انتقال به ورثه.

سوالات پرتکرار کاربران

آیا طلبکار می‌تواند پس از فوت متوفی کل بدهی را مطالبه کند؟

بله. تقسیط ناشی از اعسار صرفاً تا زمان حیات معتبر است. پس از فوت، بدهی‌ها باید به‌صورت کامل از ترکه پرداخت شوند.

اگر متوفی هیچ مالی نداشته باشد، آیا ورثه باید از جیب خود پرداخت کنند؟

خیر. مسئولیت ورثه محدود به میزان ترکه است و شخصاً بدهکار محسوب نمی‌شوند.

آیا ورثه می‌توانند برای خودشان تقاضای اعسار بدهند؟

تنها در صورتی که اجرای احکام قصد توقیف اموال شخصی ورثه را داشته باشد (که معمولاً خلاف قانون است)، امکان دفاعیه وجود دارد؛ اما اعسار قابل‌انتقال نیست.

منابع قانونی مورد استفاده:

• ماده ۲۱۹، ۸۶۷، ۸۶۸ و ۸۶۹ قانون مدنی

• ماده ۱ قانون اعسار

• رأی وحدت رویه شماره ۷۲۰ دیوان عالی کشور

برای مشاوره حقوقی با وکیل متخصص ارث و دعاوی اعسار، همین حالا با سامانه "وکیل" تماس بگیرید

📞 مشاوره تلفنی فوری | 💼 معرفی وکیل متخصص در شهر شما | 🧾 بررسی پرونده به‌صورت رایگان