مزایای داوری و نحوه تنظیم شرط داوری در قراردادها
تاریخ ارسال : 1404/11/27
داوری چیست و چرا مهم است؟
داوری روشی برای حل اختلافات قراردادی است که به جای مراجعه مستقیم به دادگاه، به یک یا چند داور متخصص ارجاع میشود تا اختلاف را بررسی و رأی دهد. داوری مزایای زیادی دارد و بهخصوص در قراردادهای تجاری و ملکی محبوب است. بر اساس قوانین آیین دادرسی مدنی ایران، رأی داور پس از ابلاغ، قابلیت اجرا مانند رأی دادگاه را دارد، بنابراین تصمیم داور الزامآور است و طرفین موظف به رعایت آن هستند.
مثال: اگر دو شرکت در خصوص تحویل ملک یا شرایط پرداخت اختلاف پیدا کنند، میتوانند با داوری، در زمان کوتاهتر و بدون افشای جزئیات قرارداد، اختلاف را حل کنند.
مزایای داوری:
رسیدگی سریعتر: روند دادرسی در دادگاهها ممکن است ماهها یا سالها طول بکشد، اما داوری معمولاً در مدت کوتاهتری انجام میشود.
تخصصی بودن: داور میتواند فردی متخصص در موضوع اختلاف باشد. برای مثال، در اختلافات ملکی، داور میتواند مهندس یا کارشناس حقوقی متخصص در املاک باشد.
محرمانگی: برخلاف دادگاهها که اغلب علنی هستند، فرآیند داوری خصوصی است و جزئیات اختلاف بین طرفین و داور باقی میماند.
انعطاف در تشریفات: طرفین میتوانند توافق کنند که جلسات حضوری برگزار شود یا رأی داور به صورت مکتوب صادر شود، و زمانبندی رسیدگی را تنظیم کنند.
کاهش هزینهها: هزینههای داوری معمولاً کمتر از دادرسی دادگاه است زیرا تشریفات سادهتر و سریعتر هستند.
چگونه شرط داوری را در قرارداد تنظیم کنیم؟
برای اینکه شرط داوری معتبر و قابل اجرا باشد، رعایت موارد زیر ضروری است:
ارجاع صریح و روشن اختلافات: باید بهطور واضح در قرارداد ذکر شود که تمام یا بخشی از اختلافات به داوری ارجاع میشوند.
مشخص کردن موضوع اختلاف: شرط داوری باید تعیین کند که کدام نوع اختلافات شامل داوری هستند، مثلاً اختلافات مرتبط با تحویل، کیفیت یا پرداخت.
تعیین تعداد و نحوه انتخاب داور: مشخص شود که داوری تکنفره است یا سهنفره، و داور چگونه انتخاب خواهد شد.
مشخص کردن نهاد داوری، محل و قانون حاکم: در صورت نیاز به ارجاع به یک مرکز داوری معتبر یا تعیین محل رسیدگی و قانون حاکم، باید ذکر شود.
عبارات قطعی و الزامآور: شرط باید طوری نوشته شود که هیچ ابهامی ایجاد نکند و اجرای آن برای دادگاه و طرفین روشن باشد.
مثال:
“تمام اختلافات ناشی از قرارداد به داوری ارجاع میشود و داور توسط [مرکز داوری معتبر] منصوب میشود. رأی داور قطعی و لازمالاجرا است.”
نمونه شرط داوری تکنفره استاندارد
«تمام اختلافات ناشی از این قرارداد یا مرتبط با آن، شامل تفسیر، اجرا یا خاتمه قرارداد، به داوری یک داور منصوب توسط [نام مرکز داوری معتبر] ارجاع میشود. داور منصوب شده توسط مرکز داوری، ظرف مدت مقرر رأی قطعی خود را صادر خواهد کرد. محل داوری تهران، ایران و قانون حاکم بر داوری قانون آیین دادرسی مدنی جمهوری اسلامی ایران است. رأی داور قطعی و لازمالاجرا است و طرفین تا صدور رأی، حق مراجعه به دادگاه برای رسیدگی به ماهیت اختلاف را ندارند.»
ویژگیها:
داور توسط یک مرجع معتبر تعیین میشود و اختلاف جدید بر سر انتخاب داور ایجاد نمیشود.
متن شفاف و دقیق است و از هرگونه ابهام جلوگیری میکند.
مزایای داوری (سرعت، تخصص، محرمانگی) حفظ شده و شرط قابلیت اجرا دارد.
نتیجهگیری نهایی
داوری با ترکیب سرعت، تخصص و محرمانگی، یکی از موثرترین روشها برای حل اختلافات قراردادی است. رعایت اصول تنظیم شرط داوری، از جمله ارجاع صریح، تعیین داور و نهاد داوری معتبر، موجب میشود طرفین از مزایای داوری بهرهمند شوند و از ایجاد اختلافات جدید جلوگیری شود. بنابراین، پیشبینی داوری در قراردادها نه تنها راهکاری عملی برای کاهش زمان و هزینه حل اختلاف است، بلکه امنیت حقوقی بیشتری برای طرفین ایجاد میکند و اجرای قراردادها را تسهیل میکند.
